МОДАР - САРЧАШМАИ МУҲАББАТ ВА САМИМИЯТ
«Занон дар ҷомеаи имрӯза нақш ва мавқеи басо муҳим доранд. Кадом масъалаи дорои моҳияти иҷтимоиро нагиред, ҳаллу фасли онҳоро бе иштироки фаъоли занон, бедарназардошти фикру андешаи онҳо тасаввур кардан душвор аст»
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон
Дар кишварҳои ҷаҳон Рӯзи модар на танҳо рамзи эҳтиром ба модарон, балки ҷашни бузурги байналмилалӣ низ маҳсуб меёбад. Ин рӯз имкони хубест барои изҳори муҳаббат ва қадрдонии модароне, ки бо меҳрубонӣ, садоқат ва фидокорӣ дар тарбияи фарзандон ва рушди ҷомеа нақши бунёдӣ доранд.
Модарон дар ҳар як ҷомеа манбаи асосии ахлоқ, маърифат ва фарҳанг мебошанд. Онҳо на танҳо дар хонавода, балки дар рушди ҷомеа ва давлатдорӣ низ нақши муҳим доранд. Дар фарҳанги мардуми тоҷик модар ҳамчун офарандаи ҳаёт ва сарчашмаи муҳаббату самимият, меҳрубониву вафодорӣ аз эҳтироми махсус бархӯрдор аст.
Арҷгузорӣ ба мақоми модар бояд на танҳо як анъанаи фарҳангӣ, балки як қонуни ахлоқии ҷомеа бошад. Ин арҷгузорӣ метавонад дар шакли ҳифзи ҳуқуқи модарон, фароҳам овардани шароити мусоиди иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва дастгирии онҳо дар соҳаи таҳсилот ва кору фаъолият зоҳир шавад. Мо вазифадорем, ки барои модарон ва занон шароити хубро фароҳам оварем то онҳо бо қувва ва нерӯи бештар дар тарбияи фарзандон ва пешрафти ҷомеа саҳм гузоранд.
Модар ҳамчун нахустин мураббӣ ва тарбиятгари инсон дар ҷомеа нақши муҳим дорад. Вай на танҳо масъулияти таваллуд ва нигоҳубини кӯдакро бар дӯш дорад, балки дар ташаккули шахсият, маънавиёт ва ҷаҳонбинии ӯ низ нақши калидӣ мебозад. Дар фарҳанги миллӣ ва таълимоти ахлоқии бисёре аз тамаддунҳо, модар ҳамчун асосгузори инсонгароӣ ва арзишҳои ахлоқӣ эътироф мешавад.
Модар аввалин шахсе мебошад, ки кӯдак бо ӯ тамос мегирад ва муҳити аввалини зиндагии ӯро ташкил медиҳад. Аз рӯзҳои нахустини зиндагӣ модар ба кӯдак ғамхорӣ зоҳир намуда, ба ӯ муҳаббат ва боварӣ мебахшад. Ин раванд дар зеҳни кӯдак эҳсоси гармӣ, муҳаббат ва меҳрубониро фароҳам оварда, дар ташаккули ояндаи вай муҳим арзёбӣ мегардад.
Муҳити оилавӣ, махсусан муносибати модар бо кӯдак ба раванди рушди шахсият таъсири назаррас мерасонад. Ахлоқ ва ҷаҳонбинӣ ҷузъи муҳимми тарбияи инсон мебошад, ки модар дар ташаккули онҳо нақши асосиро мебозад. Ростқавлӣ, меҳрубонӣ, эҳтироми калонсолон, саховатмандӣ ва дигар хислатҳои хуби инсониро кӯдак аз модар меомӯзад.
Дар замони муосир, ки ҷаҳон бо суръати баланди рушди иттилоотӣ ва фарҳангҳои гуногун рӯ ба рӯ мебошад, нақши модар дар ташаккули ҷаҳонбинии солим ва устувори кӯдакон боз ҳам муҳим арзёбӣ мегардад. Модар дар тамоми марҳалаҳои ташаккули шахсият ва ахлоқи инсон мақоми меҳварӣ мебозад. Аз рӯзҳои нахустини зиндагӣ то балоғат, таъсири модар на танҳо дар рушди эҳсосӣ ва равонии кӯдак, балки дар ташаккули ҷаҳонбинӣ ва меъёрҳои ахлоқии ӯ низ таъсиргузор аст.
Модар аввалин шахсе мебошад, ки ба фарзанд арзишҳои ахлоқӣ ва ватандӯстиро меомӯзонад. Дар фарҳанги тоҷик модарон ҳамеша кӯшиш мекарданд, ки фарзандони худро бо эҳтиром ба бузургон, ватандӯстӣ ва ростқавлӣ тарбия кунанд. Дастгирии модар метавонад дар кашфи истеъдод ва қобилиятҳои кӯдак нақши муҳим бозад. Агар модар фарзандашро ба омӯзиш ва эҷодкорӣ ташвиқ кунад, ӯ метавонад ба шахсияти комил ва муваффақ табдил ёбад.
Бинобар ин, мо бояд ба мақоми модарон арҷ гузошта, бо фароҳам овардани шароити муносиб барои рушди зеҳнӣ ва иҷтимоӣ дастгирии онҳоро дар раванди тарбияи фарзандон таъмин намоем. Танҳо бо чунин муносибат мо метавонем наслҳои ояндаро бо руҳияи масъулият, ахлоқи баланд ва ҷаҳонбинии солим тарбия кунем.
Адабиёти классикии форсу тоҷик аз қадимулайём модарро ҳамчун рамзи меҳрубонӣ, садоқат ва сабру таҳаммул тараннум кардааст. Шоирон ва нависандагони бузург симои модарро ҳамчун асоси тарбия ва маънавияти инсон ба тасвир кашидаанд.
Устод Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» модарро ҳамчун тарбиятгари паҳлавонон ва рамзи ватандӯстӣ тасвир намудааст.
Саъдии Шерозӣ дар «Гулистон» ва «Бӯстон» ба муҳаббат ва лутфи модар таъкид мекунад ва таълим медиҳад, ки модар манбаи ахлоқи ҳамида ва раҳму шафқат аст.
Ҷалолиддини Балхӣ модарро ҳамчун сарчашмаи муҳаббати беандоза ва раҳнамо дар роҳи маърифат васф менамояд.
Абдураҳмони Ҷомӣ низ дар ашъораш модарро бо рамзи нур ва ҳаёт тавсиф мекунад.
Ибни Сино модарро ҳамчун нахустин омӯзгори инсон мешуморад ва зарурати муҳити солими тарбияро аз ӯ медонад.
Илова бар ин, дар фолклори тоҷик (мақолҳо, масалҳо, достонҳо) низ нақши модар ҳамчун мураббӣ ва сарчашмаи меҳрубонӣ басо муҳим аст.
Таърихи миллати тоҷик занони бузургро ёд дорад, ки дар рушди илму фарҳанг, давлатдорӣ ва маънавияти ҷомеа саҳми бузург гузоштаанд. Метавон аз Томирис (Таҳмина) - маликаи қаҳрамон, шоҳбонуи қабилаҳои сакоӣ, ки бо далерии худ дар таърих номдор аст, ном гирифт.
Духтари Шоҳ Ҷаҳон - Зебуннисо, дар илму адаб мақомдор гардида, бо шеърҳои орифонаи худ дар таърихи адабиёти тоҷик мақоми хоса дорад.
Дар таърихи муосири Тоҷикистон, бонувони зиёде барои пешрафти илм ва фарҳанг заҳмат кашидаанд. Ҳамин гуна, модарон на танҳо тарбиятгарони фарзандон, балки созандагони таърих ва фарҳанг низ будаанд.
Ҳамин тавр, андешаи файласуфон ва мутафаккирон собит месозад, ки модар на танҳо тарбиятгари шахсият аст, балки ташаккулдиҳандаи ҷомеаи солим ва як мафҳуми бунёдӣ барои рушди инсон ва ҷомеа мебошад.
Бинобар ин, арҷгузорӣ ба модар на танҳо як амали суннатӣ, балки як вазифаи ахлоқӣ ва иҷтимоии ҳар фарди ҷомеа ба ҳисоб меравад. Танҳо бо эҳтиром ва қадрдонии модарон метавонем ҷомеаи пурмаҳаббат ва рушдёфтаро бунёд намоем.
Модар ҳамчун пояи асосии ҷомеа ва тарбиятгари инсон дар рушди ҳамаҷонибаи кишвар нақши муҳим дорад. Дар ҷаҳони муосир, ки тағйироти иҷтимоӣ ва иқтисодӣ бо суръати баланд пеш меравад, модарон на танҳо масъули тарбияи фарзандон, балки дар соҳаҳои гуногуни илм, фарҳанг, иқтисод ва маориф низ саҳми назаррас доранд.
Дар ҷомеаи имрӯза модарон дар соҳаҳои гуногун ҳамчун пешсафон шинохта шудаанд ва дар соҳаҳои маориф, илм, иқтисод ва фарҳанг саҳми арзанда доранд. Аксарияти омӯзгорони муассисаҳои таълимии ҳамаи зинаҳои таҳсилот занон мебошанд, ки барои тарбияи насли нав саҳм мегузоранд. Модар - омӯзгор бо меҳрубонӣ ва сабру таҳаммул дониш ва таҷрибаи худро ба насли ҷавон мерасонад. Дар тули таърих ва замони муосир, занони олим, аз ҷумла модарон, кашфиёти муҳиммеро анҷом додаанд.
Занони тоҷик дар замони муосир дар соҳаҳои гуногун - илм, сиёсат, иқтисод, фарҳанг ва варзиш - дастовардҳои назаррас доранд. Бонувони тоҷик дар сохторҳои давлатӣ ва идоракунии кишвар фаъолона иштирок менамоянд. Ҳоло шумораи занон дар мақомоти давлатӣ афзоиш ёфта, онҳо дар қабули қарорҳои муҳимми сиёсӣ саҳми арзанда доранд.
Бо дастгирии бевоситаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳанӯз аз оғози даврони истиқлолият вобаста ба таҳкими мақому манзалат ва таъмини риояи ҳуқуқи конститутсионии занон тамоми тадбирҳои зарурӣ андешида шуда, дар ин росто, нақш ва мавқеи занону бонувон дар рушду нумуи маориф, илм, таълиму тарбияи насли наврас ва бунёдкорону ояндасозони кишвари азизамон – Тоҷикистон, басо муҳим арзёбӣ мегардад. Имрӯз дар ҷумҳурӣ муассисаи таълимие нест, ки дар он занону модарон ба таълиму тарбия ва таҳқиқу пажӯҳиш машғул набошанд. Яъне низоми илму маорифи мамлакатро бе иштироки зан- модар тасаввур кардан ғайриимкон аст.
Бо таваҷҷуҳи хосаи Роҳбарияти олии давлат масъалаи баланд бардоштани мақому манзалат, беҳтар гардонидани вазъи иҷтимоиву иқтисодӣ ва маънавии занону модарон, ба хизмати давлатӣ ва идоракунии давлатӣ ҷалб гардидани занону модарони кордону ташаббускор, донишманду лаёқатманд дар ин замон яке аз масъалаҳои муҳим дар сиёсати давлатии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб меёбад.
Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба масъалаи ҳифзи ҳуқуқ ва манфиатҳои модарон таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, бо қабули қонунҳо ва татбиқи барномаҳои дастгирӣ барои беҳбудии вазъи иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва касбии занон талош менамояд.
Бо мақсади баланд бардоштани мақоми зан - модар дар ҷомеа, тарбия, интихоб ва ҷобаҷогузории кадрҳои роҳбарикунанда, аз ҷумлаи занону духтарони лаёқатманд як силсила асноди зарурӣ қабул ва амалӣ гардида истодаанд. Ба тасвиб расидани Фармони Президенти мамлакат Ҷаноби Олӣ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи баланд бардоштани мақом ва нақши зан дар ҷомеа», ҳамчунин қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 апрели соли 2021, №167 «Дар бораи Стратегияи миллии фаъолгардонии нақши занон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2030» далели гуфтаҳои болоанд.
Ин санадҳо марҳилаи тозаеро дар ҳаёти сиёсии мамлакат оғоз бахшида ва бештар сиёсати мазкур баробари дар мақомоти иҷроия, вазорату идораҳо ва зинаҳои гуногун риоя гардидан, бахусус дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, ибтидоӣ, миёна ва олии касбӣ татбиқи амалии худро меёбанд.
Бо чунин муносибат ва дастгирӣ, модарон метавонанд нақши худро дар ҷомеа пурра иҷро намуда, барои рушди ояндаи Тоҷикистон саҳми бузург гузоранд.
Ҳамин тавр, арҷгузорӣ ва эҳтироми модар бояд дар тамоми сатҳҳои ҷомеа, аз оила то давлат амалӣ гардад, то ки модарон ҳамчун такягоҳи ҷомеа шукӯҳ ва эҳтироми сазовори худро соҳиб шаванд. Танҳо бо ин роҳ метавонем ҷомеаи устувор, мутамаддин ва боахлоқро бунёд намоем.
Дар ин радиф аз фурсати муносиб истифода намуда, дар арафи Рӯзи модарон, кулли занону бонувони кишварро бо ин ҷашни фархунда самимона муборакбод гуфта, барояшон хушбахтиву бурдборӣ, саломативу хонаободӣ, иқболи накӯ ва толеъи баландро хоҳонем.
Рӯзи Модарон муборак бошад!
Маркази матбуоти Агентӣ.